Cafe và chức năng nhận thức

Theo tài liệu mới nhất trên mạng lưới santecafenews.net thì có cả triệu người trên khắp thế giới, nhất là tại các nước phương tây, có thói quen bắt đầu một ngày làm việc với một tách cà-fê. Caféine, thành phần chính của cà- fê , đươc coi là chất có hoạt tính tâm thần (substance psychoactive) đươc tiêu thụ nhiều nhất trên thế giới. Vẫn theo tài liệu trên chất méthylxanthine này có tác dụng tốt một cách trực tiếp lên các khả năng nhận thức (capacities cognitives), Ngoài tác dụng ngắn hạn này, caféine cũng còn có lợi ích lâu dài đối với chức năng não bộ.

Vì cà-fê có thể phòng chống hoặc làm chậm sự suy thoái nhận thức (déclin cognitif), nên  ảnh hưởng của cà-fê  lên sức khoẻ công cộng rất quan trọng vì chứng  suy thoái nhận thức  là một căn bệnh  thông thường nơi người già  từ 60 tuổi trở lên.

Chất caféine , mà hiệu ứng kích thích đã đươc thừa nhận, có tác dụng tốt lên khả năng cảnh giác (vigilance) và có thể ngăn chặn phần nào sự suy thoái nhận thức do tuổi già

Giúp người lớn tuổi chú tâm lâu hơn trong công việc

Các hiệu ứng kích thích trung ương của caféine, như sự chú tâm (attention),  trí nhớ (memory) , không phụ thuộc vào tuổi tác. Trong các trắc nghiệm thần kinh tâm lý (tests neuropsychologiques) , các kết quả thâu lượm đươc với những liều lương caféine khác nhau không cho thấy không có sự khác biệt vì tuổi tác

Tuy nhiên hầu hết các nghiên cứu dường như đã cho thấy là các hiệu ứng của việc hấp thu caféine biến đổi trong  đời sống của con người. Khi đem so sánh những người trẻ (18-37 tuổi) với những người già (60-75 tuổi) thì người ta thấy rằng 200-250 mg caféine (khoảng hai tách ca fê) chỉ cải thiện đươc cách thực hiện công tác của các người trẻ trong những công việc đơn giản mà thôi.. Trái lại, caféine lại cải thiện cách thực hiện công tác của các người lớn tuổi trong những công việc phức tạp hơn đòi hỏi một sự chú tâm lâu dài. Thế mà nói chung ra các người lớn tuổi thông thường thi hành công việc kém hơn người trẻ, vì vậy chỉ có thể giải thích là caféine đã đảo đổi sự suy thoái chức năng do tuổi già

Cải thiện mức hoàn chỉnh nhận thức (performance cognitive).

Nhiều nghiên cứu đã đươc thực hiện để xác đinh sự liên hệ giửa mức hoàn chỉnh nhận thức và thói quen dùng caféine. Hai thí nghiệm tại Hoà lan trên 1875 người và 1376 người cỡ tuổi từ 24 tới 81 đã cho thấy là thói quen dùng caféine có hiệu ứng tốt lên  chức năng nhận  thức (thời gian phản ứng và trí nhớ từ tiếng-temps de reaction et mémoire verbale). Tuy nhiên các kết quả nghiên cứu không thấy có một sự khác biệt nào do tuổi tác.

Mặt khác, một nghiên cứu rộng lớn hơn  trên 9003 công dân Anh chứng tỏ có sự liên hệ tốt giữa thói quen uống cà-fê và mức hoàn chỉnh  nhận thức. Hơn nữa mức hoàn chỉnh này rõ nét nhất đối với các người lớn tuổi nam và nữ.

Sau hết, theo các nghiên cứu mới đây thì đối với thành phần lớn tuổi , ảnh hưởng của thói quen uống cà fê và dùng caféine có  khác biệt  theo giới tính. Một cuộc quan sát trong suốt thời gian 10 năm trên 676 người đàn ông, sanh trong khoảng các năm 1900-1920, cho thấy là nếu uống 3 tách cà fê mỗi ngày thì sự suy thoái nhận thức giảm 4,3 lần so với người không uống cà fê.

Các phụ nũ có ưu thế hơn

Đã có hai nghiên cứu khác chú trọng  vào giới tính.

Một nghiên cứu thực hiện tại Hoa kỳ  với sự tham gia của 890 phụ nữ tuổi trung bình 72,6 và 638 đàn ông tuổi trung bình 73,3 cho thấy là các phụ nữ đạt đươc kết quả tốt hơn các đàn ông trong 6 trên 12 trắc nghiệm về nhận thức.. Đối với các phụ nữ tuổi từ 80 trở lên mức hoàn chỉnh lại còn cao hơn (11 trong số 12  trắc nghiệm). Trái lại người ta không nhân thấy có sự cải thiện chức năng nhận thức của các đàn ông , và cũng không có sự cải thiện đối với cả hai phái nam nữ nếu uống cà fê đã rút chất caféine

Một nghiên cứu khác thực hiện tại Pháp trên 4,197 phụ nữ và 2820 đàn ông ,tuổi ít nhất là 65, cũng cho cùng kết quả như trên. Các phụ nữ uống 3 tách cà fê hay trà mỗi ngày trong thời gian 4 năm có mức hoàn chỉnh cao trong các trắc nghiệm  về ghép chữ và trí nhớ thị giác-không gian ( mémoire visio-spatiale ) so với các phụ nữ chỉ uống có 1 tách hoặc ít hơn Hơn nữa  sự cải thiện mức hoàn chỉnh rõ nét  đối với các phụ nữ trên 80 tuổi hơn là đối vớicác phụ nữ tuổi từ 65 đến 75.

Cũng như trong thí nghiêm nói trước đây, thói quen dùng caféine không ngăn chặn đươc sư suy thoái nhận thức của đàn ông

Sau hết, trong suốt 4 năm quan sát các nhà nghiên cứu không thấy thói quen dùng caféine ảnh hưởng lên rủi ro bị sa sút trị tuệ (démence)

Cơ-chế tác dụng của caféine

Sự cải thiện chức năng nhận thức có thể phản ánh cách tác đông đặc biệt riêng của caféine. Thật vậy, một khi uống vào, caféine xâm nhập vào máu và não bộ.. Tại đây, caféine giữ vai trò đối kháng đối với các thụ thể cuả adrenosine A2A có ở trên bề mặt các tế bào thần kinh gọi là neurones cholinergiques. Sự liên kết này kích thích sự dẫn truyền thần kinh bởi acetylcholine mà các hiệu ứng thúc đẩy trí nhớ đã đươc biết rõ.

Caféine cũng có thể ngăn chặn trong chuột tính độc hại thần kinh và sự suy thoái nhận thức gây nên bởi protein beta-amyloide  mà sự tích lũy là nguyên nhân của sự suy thoái nhận thức trong bệnh Alzheimer

Điều còn cần phải làm sáng tỏ là tai sao caféine lại không có cùng hiệu ứng trên cac đàn ông và đàn bà thuộc một lứa tuổi nào đó